هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی ابزار سنجش «سرمایه اجتماعی دانش‌محور» در راستای تقویت فرهنگ کیفیت کارآمد انجام شد.

روش: طرح پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی (مدل ساخت ابزار) بود. در مرحله کیفی، از طریق تحلیل مضمون حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 12 متخصص حوزه کیفیت و سرمایه انسانی (نمونه‌گیری ملاکی تا اشباع نظری)، ملاک‌ها و نشانگرها استخراج شد. در مرحله کمی، پرسشنامه 42 گویه‌ای اولیه بر روی 300 نفر از کارکنان،کارشناسان، مدیران و معاونین کسب و کارهای دانش بنیان و استارت‌آپ‌های فناورانه بصورت در دسترس اجرا شد.

یافته‌ها: تحلیل موازی هورن ساختار شش‌عاملی ابزار را تأیید کرد که در مجموع 59/59 درصد واریانس را تبیین نمود. شاخص‌های برازش مدل تأییدی (χ²/df=2.98، CFI=0.90، RMSEA=0.069) نشان‌دهنده برازش قابل قبول بودند. ضرایب پایایی برای خرده‌مقیاس‌ها بین 0.79 تا 0.89 و برای کل مقیاس 0.88 (امگا=0.90) گزارش شد و ثبات زمانی نیز مطلوب بود (0.90). نتایج مدل اعتبار پاره‌ای در چارچوب IRT حاکی از ترتیب منطقی آستانه‌ها، پوشش مناسب سطوح صفت نهفته و نبود سوءبرازش گویه‌ها بود.

نتیجه‌گیری: در مجموع، ابزار طراحی‌شده از روایی سازه و دقت اندازه‌گیری بالا برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان ابزاری معتبر برای سنجش و تقویت سرمایه اجتماعی دانش‌محور در جهت استقرار فرهنگ کیفیت کارآمد در سازمان‌ها به‌کار رود.