مجله علمی

مجله علمی "مدیریت سرمایه اجتماعی"

طراحی الگوی بازتولید سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی در پرتو حکمرانی داده‌های باز در سازمان‌های دولتی ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار مدیریت دولتی دانشگاه پیام نور ، تهران ، ایران
2 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. رایانامه
3 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22059/jscm.2026.422742.2709
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف واکاوی نقش حکمرانی داده‌های باز در بازتولید سرمایه اجتماعی و تبیین اثرات آن بر اعتماد عمومی در سطح دستگاه‌های اجرایی انجام شده است تا الگویی ساختاریافته برای گذار از بوروکراسی سنتی به دولت شفاف و پلتفرمی ارائه دهد.

روش تحقیق: این مطالعه با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) انجام شد. در فاز کیفی، با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه حکمرانی داده، خط‌مشی‌گذاری عمومی و فناوری اطلاعات با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام گرفت و داده‌ها با روش تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل شدند. در فاز کمی، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته در میان ۲۴۶ نفر از مدیران و کارشناسان دستگاه‌های اجرایی منتخب استان تهران توزیع شد. ارزیابی الگوی ساختاری نیز از طریق مدل‌سازی معادلات ساختاری بر پایه حداقل مربعات جزئی در نرم‌افزار SmartPLS صورت پذیرفت.

یافته‌ها: تحلیل کیفی به شناسایی ۲۱ مضمون پایه در قالب ۴ مضمون فراگیر انجامید. نتایج مدل‌سازی ساختاری تأیید کرد که حکمرانی داده‌های باز اثری مستقیم، مثبت و معنادار بر بازتولید سرمایه اجتماعی دارد ( درصد ۵۱ =R^2). در میان ابعاد، بیشترین ضریب مسیر به‌ترتیب مربوط به سرمایه هم‌آفرینی داده‌محور، اعتماد هنجاری و الگوریتمی، سرمایه اتصال حاکمیتی و سرمایه شبکه‌ای بین‌سازمانی بود.

نتیجه‌گیری: استقرار حکمرانی داده‌های باز، ضرورتی نهادی برای استقرار نوعی «قرارداد اجتماعی دیجیتال» است. انتشار شفاف و باکیفیت داده‌ها با کاهش عدم تقارن اطلاعاتی، شکستن سیلوهای اداری و تسهیل هم‌آفرینی، شکاف میان شهروندان و حاکمیت را ترمیم کرده و به بازسازی سرمایه اجتماعی در نظام اداری ایران می‌انجامد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 آبان 1405