تبیین اصول مدیریت تمایزهای اجتماعی از منظر قرآن و نقش آن در مدیریت سرمایۀ اجتماعی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده علوم و تحقیقات اسلامی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

2 استادیار، دانشکده الهیات، پردیس فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران

چکیده

واگرایی اجتماعی، مانعی برای مدیریت فرآیند تولید و بازتولید سرمایۀ اجتماعی است؛ زیرا واگرایی اجتماعی زمینه‌های تعامل و برقراری ارتباط و بیشینه‌سازی کمی و کیفی آن را از بین برده و فرسایش سرمایۀ اجتماعی را به همراه می‌آورد. به همین علت، مدیریت سرمایۀ اجتماعی در گرو مدیریت عناصر و مؤلفه هایی است که به واگرایی اجتماعی دامن می‌زنند. بنیاد واگرایی اجتماعی بر عدم مدیریت تمایزهای اجتماعی نظیر تمایز‌های ملیتی و قومی، تمایز باورها و ارزش‌های ذهنی، تمایزات اقتصادی و ... استوار یافته است. در این تحقیق تلاش می‌شود با روش تحلیلی- توصیفی، نقش تنوع‌ها و تمایزهای ملی و قومی در مدیریت سرمایۀ اجتماعی بررسی شده و به این پرسش پاسخ داده شود که «اصول مدیریت تمایزهای ملی و قومی در قرآن که منجر به ارتقای سرمایۀ اجتماعی بشود کدام است؟». در راستای پاسخ به این پرسش، ابتدا از جایگاه سنن ربوبی در تدبیر نظام اجتماعی انسان و به طور خاص، سنت تفاوت ملی و قومی سخن رانده شده و سپس به اصول راهبردی قرآن برای مدیریت تفاوت‌های مذکور به منظور جلوگیری از واگرایی اجتماعی پرداخته شده است. این اصول با عنایت به مؤلفه‌های شناختی و ارتباطی سرمایۀ اجتماعی صورت‌بندی شده است. اصل بازنمایی یگانگی هستی انسان‌ها به عنوان مؤلفۀ شناختی سرمایۀ اجتماعی، اصل «تعارف» به عنوان رویکرد ایجابی و اصل «تقوای اجتماعی» به عنوان رویکرد سلبی برای مدیریت ارتباطات ملیت‌ها و قومیت‌های مختلف مورد شناسایی قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات